Dom pasywny i energooszczędny

Dom pasywny, dom energooszczędny i dom niskoenergetyczny

Dom pasywny - standard wznoszenia obiektów budowlanych, który wyróżniają bardzo dobre parametry izolacyjne przegród zewnętrznych oraz zastosowanie szeregu rozwiązań, mających na celu zminimalizowanie zużycia energii w trakcie eksploatacji. Praktyka pokazuje, że zapotrzebowanie na energię w takich obiektach jest ośmiokrotnie mniejsze niż w tradycyjnych budynkach wznoszonych według obowiązujących norm.

Dom pasywny to nowa idea w podejściu do oszczędzania energii

Dom niskoenergetyczny

we współczesnym budownictwie. Jej innowacyjność przejawia się w tym, że skupia się ona przede wszystkim na poprawie parametrów elementów i systemów istniejących w każdym budynku, zamiast wprowadzania dodatkowych rozwiązań.

W domach pasywnych redukcja zapotrzebowania na ciepło jest tak duża, że nie stosuje się w nich tradycyjnego, systemu grzewczego, a jedynie dogrzewanie powietrza wentylacyjnego. Do zbilansowania zapotrzebowania na ciepło wykorzystuje się również promieniowanie słoneczne, odzysk ciepła z wentylacji (rekuperacja), a także zyski cieplne pochodzące od wewnętrznych źródeł, takich jak urządzenia elektryczne i mieszkańcy. Idea domów pasywnych nie jest opatentowana, zastrzeżona ani nie podlega innym formom ochrony prawnej. Możliwe jest wznoszenie domów pasywnych w różnych technologiach budowlanych.

 

Dom pasywny

wyróżnia bardzo niskie zapotrzebowanie na energię do ogrzewania - poniżej 15 kWh/(m2.rok). Oznacza to, że w przeciągu sezonu grzewczego do ogrzania jednego metra kwadratowego mieszkania potrzeba 15 kWh, co odpowiada spaleniu 1,5 l oleju opałowego, bądź 1,7 m3 gazu, czy też 2,3 kg węgla. Dla porównania, zapotrzebowanie na ciepło dla budynków konwencjonalnych budowanych obecnie wynosi około 120 kWh/(m2.rok). Istotą budownictwa pasywnego jest maksymalizacja zysków energetycznych i ograniczenie strat ciepła. Aby to osiągnąć wszystkie przegrody zewnętrzne posiadają niski współczynnik przenikania ciepła. Ponadto zewnętrzna powłoka budynku jest nieprzepuszczalna dla powietrza. Podobnie stolarka okienna wykazuje mniejsze straty cieplne niż rozwiązania stosowane standardowo. Z kolei system nawiewno-wywiewnej wentylacji zmniejsza o 75-90% straty ciepła związane z wentylacją budynku. Rozwiązaniem często stosowanym w domach pasywnych jest gruntowy wymiennik ciepła. W okresie zimowym świeże powietrze po przefiltrowaniu przechodzi przez to urządzenie, gdzie jest wstępnie ogrzewane. Następnie powietrze dostaje się do rekuperatora, w którym zostaje podgrzane ciepłem pochodzącym z powietrza wywiewanego z budynku.

Dom energooszczędny

Charakterystyczny dla standardu budownictwa energooszczędnego jest fakt, że w przeważającej części zapotrzebowanie na ciepło zostaje zaspokojone dzięki zyskom cieplnym z promieniowania słonecznego oraz ciepłu oddawanemu przez urządzenia i przebywających w budynku ludzi. Jedynie w okresach szczególnie niskich temperatur stosuje się dogrzewanie powietrza nawiewanego do pomieszczeń.

 

Obecny koszt budowy domu pasywnego w Polsce (także Gdańsk, Gdynia, Sopot, Trójmiasto)

to 25 do 30 procent więcej w stosunku do budowy standardowej. W Niemczech ten koszt jest określany na 5 procent więcej niż w Polsce.

Bibliografia

• EugeniuszRylewski, Energia własna, ISBN83-917314-2-1.
• DieterPregizer, Grundlagen und Bau eines Passivhauses, 2002, ISBN3-7880-7727-1.
• AntonGraf, Neue Passivhäuser, 2003, ISBN3-7667-1568-2.
• GrobeCarsten, Passivhäuser planen und umbauen, 2002, ISBN3-7667-1515-1.
• BertholdKaufmann/WolfganfFeist/RainerPfluger , Passivhäuser erfolgreich planen und bauen, 2004, ISBN3-930860-78-3.

Gdańsk, Gdynia, Sopot, Trójmiasto

• dom niskoenergetyczny
• budynek autonomiczny
• kolektor słoneczny
• pompa ciepła
• termografia

Linki zewnętrzne

Gdańsk, Gdynia, Sopot, Trójmiasto

• Instytut Budynków Pasywnych w Darmstadt (angielski, niemiecki)
• Polski Instytut Budownictwa Pasywnego (polski)
• Serwis internetowy - Jak zbudować dom pasywny, teoria, praktyka, projekty, przykłady realizacji.
• Pierwszy budynek wielorodzinny w Niemczech (niemiecki)
• Pierwszy budynek pasywny w USA (angielski)
• Buduj Dom Pasywny - wszystkie potrzebne informacje o budownictwie energooszczędnym: domy pasywne, audyt energetyczny, badania i zdjęcia termowizyjne. (polski)

Interesujące artykuły

• Budownictwo pasywne - Artykuł w portalu Ekoportal.eu
• Artykuł opublikowany w miesięczniku "Ładny Dom" na temat budynków pasywnych.
• Artykuł opublikowany w portalu DrewnoZamiastBenzyny.pl.
• Całość materiału wg. WIKIPEDIA_PL

koncepcja Ogólna budynku pasywnego

MarcinIdczakInstytutBudynkówPasywnychprzyNarodowejAgencjiPoszanowaniaEnergiiS.A.ul.Filtrowa1,00-611Warszawa.www.ibp.com.plWstęp

Budownictwo pasywne

jest jedną z najbardziej zaawansowanych form

budownictwa energooszczędnego

cieszącą się obecnie coraz większą popularnością. Jest to z pewnością efektem rosnącej świadomości ekologicznej inwestorów oraz pochodną rosnących kosztów eksploatacyjnych.

Budowa budynku pasywnego

o bardzo niskim sezonowym zapotrzebowaniu na ciepło nieprzekraczającym 15 kWh/m2a staje się z roku na rok coraz bardziej opłacalna.

Budowa budynku pasywnego i budynku energooszczędnego

nie jest zadaniem łatwym i wymaga odpowiedniej staranności wykonawców, zastosowania najwyższej jakości materiałów budowlanych oraz systemów energetycznych. Szalenie ważny jest również sam proces projektowania oraz odpowiednie wkomponowanie budynku w otoczenie z efektywnym wykorzystaniem lokalnych warunków na potrzeby energetyczne.

Projektowanie budynku pasywnego i budynku niskoenergetycznego

Remontowanie budynku pasywnego i remont budynku niskoenergetycznego

jest zagadnieniem interdyscyplinarnym. Konieczne jest zaangażowania grupy doświadczonych specjalistów składającej się z architekta, projektanta instalacji wewnętrznych oraz specjalisty energetycznego. Niniejszy artykuł omawia podstawowe kwestie, które należy rozważyć przy opracowywaniu optymalnej w warunkach danej lokalizacji ogólnej koncepcji budynku pasywnego, niskoenergetycznego czy energooszczędnego na wstępnym etapie projektowania. 1. Kształt budynku Straty ciepła budynku są wprost proporcjonalne do powierzchni jego przegród zewnętrznych. Projektant powinien więc dążyć do tego, by współczynnik kształtu budynku A/V - stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do jego kubatury był jak najmniejszy. Remont budynku, remonty budynków. Oznacza to, że bryła budynku powinna być jak najbardziej zwarta, zbliżona kształtem do kuli, bądź sześcianu, brył charakteryzujących się najmniejszym współczynnikiem A/V. W praktyce architekt powinien unikać stosowania konstrukcji ścian, a w szczególności Remonty budynków, remont budynku dachu budynku o bardzo złożonym kształcie (dach wielospadowy, wykusze itp.).

Gdańsk, Gdynia, Sopot, Trójmiasto

Budynek pasywny

Remont budynku, remonty budynków

powinien mieć atrakcyjny wygląd, a równie istotne jest spełnienie oczekiwań inwestora w zakresie komfortu i funkcjonalności wnętrz. Zadaniem architekta jest pogodzenie tych kwestii.

Pierwsze budynki pasywne,

które powstawały w Niemczech na początku lat dziewięćdziesiątych miały kształt oraz architekturę ściśle podporządkowaną wymogom energetycznym. W efekcie ich estetyka pozostawiała wiele do życzenia. Przykładem może być pierwszy budynek pasywny skonstruowany w 1991 roku w Darmstadt-Kranichstein (rysunek 1). 2 Rysunek 1. Pierwszy budynek pasywny w Darmstadt-Kranichstein (źródło: Passivhaus Institut, Darmstadt). Obecnie powszechnie dostępne są materiały izolacyjne oraz urządzenia przeznaczone do budynków pasywnych charakteryzujące się znacznie lepszymi parametrami technicznymi. Możliwe jest więc

projektowanie domów pasywnych energooszczędnych i niskoenergetycznych o atrakcyjnej architekturze.

Przykładem współcześnie skonstruowanego budynku pasywnego (budynku niskoenergetycznego energooszczędnego) jest budynek jednorodzinny w Muenster (rysunek 2). Jego projekt architektoniczny charakteryzuje się prostą konstrukcją o zwartym kształcie, posiadając przy tym duże walory estetyczne nawiązujące do niemieckiej tradycji budowlanej. Rysunek 2. Budynek pasywny w Munster (źródło: www.europassivhaus.de).

Remontowanie budynku, remont

. Bilans energetyczny budynku pasywnego Bardzo niskie zapotrzebowanie na ciepło sprawia, że zyski ciepła od słońca odgrywają bardzo ważną rolę w bilansie energetycznym budynku pasywnego. Poniższy wykres (rysunek 3) przedstawia wyniki obliczeń energetycznych wykonanych przez Instytut Budynków Pasywnych w Warszawie dla jednorodzinnego budynku pasywnego, który powstaje obecnie w okolicach

Gdańska, Gdyni, Sopotu czy w ogóle Trójmiasta.

Zyski ciepła od promieniowania słonecznego docierające do wnętrza budynku przez okna, pokrywają w tym przypadku aż 44 % sezonowego zapotrzebowania na ciepło dla budynku. Jest więc oczywiste, iż aby spełnienie wymagań energetycznych stawianych budynkowi pasywnemu było możliwe, projekt architektoniczny musi gwarantować pozyskanie odpowiedniej ilości energii z promieniowania słonecznego i jej efektywne wykorzystanie.

Remonty budynków, remontowanie

Zyski ciepła Straty ciepła Przegrody nieprzezroczyste 46% Okna 45% Wentylacja 9% Zyski bytowe 22% Zyski od słońca 44% Ogrzewanie 34% Rysunek 3.

Bilans energetyczny budynku pasywnego.

3. Pasywne pozyskiwanie promieniowania słonecznego w budynkach pasywnych Stosowany jest szereg rozwiązań konstrukcyjnych umożliwiających efektywne pozyskiwanie promieniowania słonecznego w sposób pasywny, przy czym rozróżnia się głównie systemy pośredniego oraz bezpośredniego pozyskiwania ciepła z promieniowania słonecznego. Remont. W systemach pośrednich, słoneczne zyski ciepła są pozyskiwane w części budynku (szklana weranda, atrium) i gromadzone w masywnym elemencie akumulacyjnym (ściana Trombe, strop zmiennofazowy, dachowy zbiornik wodny, etc.). Następnie ciepło jest rozprowadzane po budynku drogą przewodzenia i konwekcji (Carter, de Viliers 1987).

W budynkach pasywnych (także Gdańsk, Gdynia, Sopot czy Trójmiasto)

najczęściej stosowany jest bezpośredni system pasywnego pozyskiwania zysków słonecznych. Polega on na bezpośrednim wykorzystaniu zysków ciepła od słońca pozyskanych przez odpowiednio zorientowane okna o dużej powierzchni, do ogrzania powietrza oraz powierzchni budynku. Dla efektywnego działania systemu bezpośredniego niezbędna jest odpowiednio wysoka akumulacyjność cieplna przegród oraz stropów budynku. Straty ciepła przez przenikanie przez 1 m2 okna na każdej z fasad mają taką samą wartość, natomiast solarne zyski ciepła są mocno uzależnione od orientacji okna. Prowadzone badania dowiodły, że jedynie okna usytuowane od strony południowej oraz południowo-wschodniej i południowo-zachodniej mogą mieć pozytywny bilans energetyczny. Remonty. Największa ilość energii z promieniowania słonecznego przypada na kierunek południowy, dlatego też

w budownictwie pasywnym stosuje się

fasady południowe z dużymi powierzchniami przeszkleń w celu maksymalnego pozyskania zysków ciepła od słońca ("otwarta" fasada południowa), natomiast unika się w miarę możliwości stosowania przeszkleń na pozostałych fasadach budynku, w szczególności od strony północnej (Idczak, Firląg, 2006). Choć przeszklenia na pozostałych fasadach będą miały ujemny bilans energetyczny w sezonie grzewczym, przy projektowaniu budynku nie należy zapominać o zapewnieniu dostępu światła dziennego i walorach estetycznych oraz użytkowych okien. Zgodnie z "Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku dotyczącym warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie" w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien liczonej w świetle ościeżnic do powierzchni podłogi powinien wynosić co 4 najmniej 1:8.

remontowanie i remonty budynków

Orientacja budynku wzdłuż osi wschód-zachód jest niezwykle ważna. Nawet nieznaczne odchylenie fasady przeszklonej od kierunku południowego może prowadzić do niekorzystnej zmiany bilansu energetycznego budynku. Ilustruje to rysunek 4. Wykres przedstawia wyniki obliczeń sezonowego zapotrzebowania na ciepło dla budynku odniesione do powierzchni użytkowej, jako funkcję azymutu przeszklonej fasady. Obliczenia przeprowadzono dla budynku pasywnego powstającego obecnie we Wrocławiu. Powierzchnia okien na fasadzie przeszklonej S wynosi w tym przypadku 26,2 m2. Remonty budynków. Powierzchnia okien na pozostałych fasadach wynosi odpowiednio: E - 4,5 m2, W - 4,60 m2, N - 6,24 m2. Przy optymalnym azymucie fasady przeszklonej wynoszącym 180°, zapotrzebowanie na ciepło wynosi 13,28 kWh/m2a. Już przy odchyleniu osi budynku o około 50° od osi wyznaczającej kierunek wschód-zachód, zapotrzebowanie na ciepło przekracza 15 kWh/m2a, co powoduje niedotrzymanie standardu sezonowego zużycia ciepła w budynku pasywnym. 10 12 14 16 18 20 90 135 180 225 270 Azymut przeszklonej fasady [ o] Zapotrzebowanie na ciepło [kWh/m2a] Rysunek 4. Remont starego budynku. Sezonowe zapotrzebowanie na ciepło odniesione do powierzchni użytkowej

dla budynku pasywnego w Gdyni, Gdańsku, Sopocie czy ogólnie - Trójmieście

jako funkcja azymutu przeszklonej fasady. Rozważmy jeszcze usytuowanie tego samego budynku na działce silnie porośniętej wysokimi drzewami. Można przyjąć, że drzewa ograniczą w tym przypadku strumień promieniowania słonecznego docierającego do budynku o 50 %.

Remontowanie budynków przeznaczonych do remontu

W rezultacie dla optymalnej orientacji budynku w osi wschód-zachód sezonowe zapotrzebowanie na ciepło wyniesie aż 24,44 kWh/m2a. Podsumowując należy zwrócić uwagę, że odpowiednia orientacja budynku na działce oraz warunki zacienienia na niej panujące mają bardzo duży wpływ na bilans energetyczny budynku. Muszą więc być uwzględnione przez projektanta.

Konstrukcja budynku pasywnego

sprzyja pozyskiwaniu zysków słonecznych, co jest bardzo korzystne z energetycznego punktu widzenia w sezonie grzewczym. W lecie natomiast nadmierne zyski ciepła mogą doprowadzić do przegrzewania pomieszczeń. Dlatego niezbędnym elementem architektury budynku pasywnego są okapy ograniczające nadmierną penetrację promieniowania słonecznego do wnętrza budynku (rysunek 5). Odpowiednio zaprojektowane okapy okienne zatrzymają promieniowanie słoneczne w lecie, gdy słońce znajduje się wysoko na nieboskłonie. Zimą wysunięty okap nie stanowi bariery dla promieniowania słonecznego, gdyż słońce porusza się nisko nad horyzontem. 5 Rysunek 5. Okapy - nieodłączny element architektury słonecznej.

Koncepcja budynku pasywnego

musi także uwzględniać wymaganą wysoką akumulacyjność przegród oraz stropów budynku. Im wyższa będzie zdolność budynku do magazynowania ciepła, tym wyższa będzie efektywność wykorzystania zysków ciepła. Remoty domów i mieszkań. Niedostateczna masa akumulacyjna budynku spowoduje, że w lecie dużo częściej będzie dochodzić do przegrzewania pomieszczeń. Wysoka bezwładność cieplna wpływa na wyrównanie profilu wahań temperatury w budynku, co gwarantuje komfort mieszkańcom budynku. 4. Gdańsk, Gdynia, Sopot czy Trójmiasto - Lokalne uwarunkowania

Projektując budynek pasywny nie tylko w Gdańsku, Gdyni, Sopocie czy Trójmieście

należy wziąć pod uwagę lokalne uwarunkowania takie jak obecność drzew, zbiorników wodnych, czy też ukształtowanie terenu. Dokładna analiza panujących na działce budowlanej warunków umożliwi efektywne wykorzystanie potencjalnych możliwości oraz uniknięcie niekorzystnych w danym przypadku decyzji inwestycyjnych. Rozwiązaniem umożliwiającym odniesienie pewnych korzyści energetycznych oraz podniesienie komfortu użytkowania budynku jest odpowiedni projekt zieleni. Zasadzenie od strony południowej drzew liściastych może być korzystne latem, dając zacienienie i ograniczając zyski ciepła od słońca i przegrzewanie pomieszczeń. Zimą, po zgubieniu liści penetracja promieni słonecznych do budynku nie będzie przez drzewa utrudniana.

Remontowanie budynków, remont budynku

Równie korzystne jest wykorzystanie pnączy na południowej fasadzie budynku. Dają one zacienienie latem, schładzając jednocześnie otaczające powietrze (odbieranie ciepła w wyniku transpiracji). Od strony północnej powinny znaleźć się drzewa iglaste dające osłonięcie od wiatru niezależnie od pory roku. Wiatr o nadmiernej prędkości będzie odpowiadał za zwiększone straty ciepła przez infiltracją powietrza do budynku, a także powodował zwiększenie współczynnika przejmowania ciepła na zewnętrznej powierzchni budynku.

Przykładem budynku energooszczędnego

(ale nie w Gdańsku, Gdyni, Sopocie czy Trójmieście) z bardzo interesującym projektem zieleni jest siedziba DBU w Osnabruck przedstawiona na rysunku 5. 6 Rysunek 5. Siedziba DBU w Osnabruck (źródło: www.iemss.org). W celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię pierwotną, w budynku pasywnym znajdują zastosowanie odnawialne źródła energii, takie jak kolektory słoneczne, pompy ciepła, gruntowe wymienniki ciepła. By najefektywniej wykorzystać potencjał odnawialnych źródeł energii, konieczne jest ich odpowiednie wkomponowanie w projekt architektoniczny budynku, a także uwzględnienie specyfiki lokalizacji. Dla optymalnej pracy instalacji solarnej, konieczna jest niezacieniona powierzchnia dachu, bądź działki budowlanej umożliwiająca montaż kolektorów zwróconych kierunku południowym pod odpowiednim kątem nachylenia do poziomu (od 30° do 50°). Pompa ciepła będzie pracować najefektywniej, gdy odpowiednio zaprojektowane zostanie dolne źródło ciepła. Najbardziej wydajnym dolnym źródłem ciepła są wody powierzchniowe, bądź gruntowe. Rozważenie możliwości ich wykorzystania może być wielką zaletą danej lokalizacji. Należy jednak pamiętać, iż wykorzystanie wód powierzchniowych, bądź gruntowych jako źródła ciepła jest regulowane ustawą "Prawo wodne" z dnia 24 października 1974 roku i może wymagać uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Kolejnym rozwiązaniem, które należy rozważyć na etapie projektowym jest możliwość wykorzystania gruntowego wymiennika ciepła do wstępnego podgrzewu powietrza wentylacyjnego. Remont, remonty, remontowanie. Takie rozwiązanie jest korzystne w dwójnasób. Po pierwsze, odpowiednio zaprojektowany gruntowy wymiennik ciepła zapobiega szronieniu rekuperatora, zapewniając temperaturę powietrza nawiewanego powyżej 0°C, nawet przy ekstremalnie niskich temperaturach zewnętrznych, ponadto gwarantuje zysk energetyczny. Latem gruntowy wymiennik ciepła umożliwia schładzanie nawiewanego powietrza. Gruntowy wymiennik ciepła wymaga jednak odpowiedniej powierzchni działki oraz warunków glebowych. Samo ukształtowanie powierzchni działki może być również korzystne energetycznie. Dobrym przykładem może być możliwość zagłębienia północnej części budynku w zboczu skarpy. Temperatura wewnątrz gruntu jest już na głębokości 1,5 m stała w ciągu roku i wynosi około 10°C. Rozwiązanie to pozwoli ograniczyć straty ciepła przez przenikanie w zimie, zapewniając także złagodzenie temperatury wewnętrznej pomieszczeń w okresie letnim. 5. Gdańsk, Gdynia, Sopot czy Trójmiasto.

Rozmieszczenie pomieszczeń w budynku pasywnym

Koncepcja budynku pasywnego musi uwzględniać odpowiednie z energetycznego punktu widzenia rozmieszczenie pomieszczeń. W budynku będą znajdowały się pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, takie jak: pokój dzienny, kuchnia, jadalnia, sypialnie oraz pomieszczenia 7 gospodarcze: garderoba, ciągi komunikacyjne, przedsionki, schowki, garaż, kotłownia. Zwykle w pomieszczeniach gospodarczych wymagana jest nieco niższa temperatura powietrza wewnętrznego. Dlatego najkorzystniej jest zlokalizować te pomieszczenia w północnej części budynku, tak by stanowiły dodatkowy bufor cieplny. Pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi należy lokalizować w południowej części budynku. Tu warunki komfortu cieplnego muszą być zachowane. Temperatura powietrza będzie utrzymywana zgodnie z wymaganiami na poziomie 20°C w pokojach oraz 25°C w łazienkach. Jednocześnie zyski ciepła od słońca pozyskiwane przez przeszkloną powierzchnię południowej fasady, zyski od urządzeń elektrycznych oraz od ludzi będą tu bezpośrednio wykorzystywane (rysunek 6). Rysunek 6. Rozmieszczenie pomieszczeń w budynku pasywnym. Aby ograniczyć straty ciepła, garaż (często wraz z innymi pomieszczeniami gospodarczymi) jest izolowany cieplnie od reszty budynku, a jego konstrukcja oparta o niezależne ściany nośne. Remontowanie, remonty, remont. Temperatura powietrza wewnętrznego w garażu wynosi zwykle około 5°C. Straty przez przenikanie ciepła z budynku do garażu w przypadku niewystarczającego zaizolowania ścian mogą więc osiągać znaczne wartości. Podsumowanie Jedynie kompleksowe planowanie budynku pasywnego z uwzględnieniem szeregu istotnych z energetycznego punktu widzenia szczegółów może doprowadzić do ostatecznego sukcesu - spełnienia kryterium energetycznego. Każda inwestycja tego typu musi być traktowana indywidualnie, a obliczenia energetyczne wykonywane w oparciu o dane odpowiadające rzeczywistym warunkom lokalizacji budynku. Staranne przygotowanie ogólnej koncepcji budynku pasywnego umożliwi podjęcie odpowiednich decyzji inwestycyjnych i uniknięcie błędów na etapie projektowym. BibliografiaIdczakM.,FirlgS.,OknaWbudynkachPasywnych-funkcje, wymagania, bilans energetyczny, 8 komfort cieplny, Świat Szkła 7-8,2006. CarterC.,deVilliersJ.,PassiveSolarBuildingDesign,PergamonPress,1978

Links:
Katalog z wichrami
Katalog Stron Firmowych
Katalog Stron GDnet.pl
Czy tylko DOM PASYWNY - GDAŃSK GDYNIA SOPOT Trójmiasto

Bytów, Chojnice, Człuchów, Gdańsk, Gdynia, Kartuzy, Kościerzyna, Kwidzyn, Lębork, Malbork, Nowy Dwór Gdański, Pruszcz Gdański, Puck, Słupsk, Sopot, Starogard Gdański, Sztum, Tczew, Wejherowo, Brusy, Czarna Woda, Czarne, Czersk, Debrzno, Dzierzgoń, Gniew, Hel, Jastarnia, Kępice, Krynica Morska, Łeba, Miastko, Nowy Staw, Pelplin, Prabuty, Reda, Rumia, Skarszewy, Skórcz, Władysławowo, Ustka, Żukowo